Τι τα θέλετε… Όσο κι αν προσπαθούμε να ‘αποστασιοποιηθούμε’ από την Τεχνητή Νοημοσύνη, αυτή εξακολουθεί να παραμένει ένα από τα βασικότερα θέματα συζήτησης στον δημόσιο διάλογο. Πώς να γίνει διαφορετικά, άλλωστε, αφού επηρεάζει πλέον τους πάντες και τα πάντα στη δουλειά και στο σπίτι, στην οικονομία και την κοινωνία – ίσως όχι στον ίδιο βαθμό σε κάθε κλάδο, σήμερα, αλλά μέσα στα επόμενα χρόνια αυτό σίγουρα θα γίνει.
Επομένως, όποιος συμπορεύεται με τις εξελίξεις και -κυρίως- όποιος τις ελέγχει, όχι μόνο καθορίζει το δικό του μέλλον, αλλά επίσης αποκτά κυριαρχικά δικαιώματα επί όλων εκείνων που δεν καταφέρνουν κάτι τέτοιο.
Ποιος επωφελείται, ποιος χάνει και, κυρίως, ποιος αποφασίζει για την εξέλιξη και τις εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης; «Τρεις λεβέντες στην Καλιφόρνια και δυο κυβερνήσεις», δήλωσε ο Χρίστος Παπαδημητρίου, παγκοσμίως γνωστός θεωρητικός της Επιστήμης Υπολογιστών, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης και μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών & Επιστημών και της Ακαδημίας Αθηνών.
Αυτή την απάντηση έδωσε στο καίριο ερώτημα που έθεσε δημόσια ο ίδιος, πριν από λίγες ημέρες, ως κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης με τίτλο «ΑΙ & ανθρώπινες αξίες: Μπορούμε να ελέγξουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη;» την οποία διοργάνωσε η διαΝΕΟσις, στο Ωδείο Αθηνών. Κι αν οι δυο κυβερνήσεις είναι σίγουρα η αμερικανική και η κινεζική, η τριάδα μάλλον ‘παίζεται’ ανάμεσα στους ηγέτες της Meta, της Google, της Nvidia και της ‘X’, αν δεν εμφανιστεί κι άλλος μνηστήρας…
Επίκεντρο της ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας εκδήλωσης ήταν ζητήματα ηθικής, προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ιδιωτικότητας, λογοδοσίας και πορείας των σχετικών με την ΤΝ θεσμών. Εκτός από τον καθηγητή Παπαδημητρίου, που μίλησε για την ιστορία της ΤΝ και το συνυφασμένο εφεξής με εκείνη, μέλλον μας, παρουσιάστηκαν επίσης τα νέα ευρήματα της συνεχιζόμενης έρευνας με τίτλο «Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την AI – Ηθική και Δεοντολογία», ενώ πραγματοποιήθηκε και μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση της συντονίστριας της εκδήλωσης, δημοσιογράφου Ηλιάνας Μάγρα, με τρεις καθηγητές (Λίλιαν Μήτρου, Παν. Αιγαίου – Πέτρος Ρούσσος, ΕΚΠΑ - Σταυρούλα Τσινόρεμα, Πανεπ. Κρήτης) και τον πρόεδρο της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής & Τεχνοηθικής, Χαράλαμπο Τσέκερη.
Από τα ευρήματα της (πρόσφατης –Μάιος ’26- σε δείγμα 1103 ατόμων) έρευνας που πραγματοποίησε η Metron Analysis, σημειώστε τη μεγάλη διείσδυσή της ΤΝ στους χρήστες (69,2% με το 80% καθημερινά), με το 48,8% να βλέπει μάλλον θετικά τις επιπτώσεις της (20%, το ποσοστό των αρνητικών), το 67,4% να βλέπει αυξημένους κινδύνους και το 60% να ‘αναθέτει’ στην κυβέρνηση την ευθύνη της προστασίας των χρηστών, από ‘κακοτοπιές’. Βεβαίως, 9 στους 10 ζητούν να θεσπιστούν άμεσα κανόνες, για τη χρήση της ΤΝ στην καθημερινότητά μας.
Ποιος θα το κάνει, όμως, αυτό; Η Ευρώπη, που έρχεται τρίτη και καταϊδρωμένη σ’ αυτόν τον αγώνα κυριαρχίας, μετά τους Αμερικανούς και τους Κινέζους; Όσο μπορεί, ναι – ‘το κατά δύναμιν’, που έλεγαν και οι παλαιότεροι. Βεβαίως, δεν είναι κάτι εύκολο – οι ισορροπίες είναι λεπτές, ανάμεσα στην καινοτομία και τον έλεγχο, πλην αναγκαίες. Πολύ περισσότερο όταν η ‘διακράτηση’ του ταλέντου δεν είναι ιδιαίτερα δυνατό σημείο για τη ‘γηραιά ήπειρο’ και πολύ περισσότερο για την Ελλάδα: σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του ΟΟΣΑ, που δημοσίευσε πρόσφατα η ‘Καθημερινή’, η χώρα μας παράγει μεν ταλέντα, εκπαιδεύει επιστήμονες, αλλά σε μεγάλο ποσοστό τους εξάγει – παρά τις όποιες επιστροφές, το brain drain εξακολουθεί να μας ταλανίζει.
Η φωνή μας, λοιπόν, ακούγεται μεν, σε αρκετά μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι ίσως μας αντιστοιχεί ως Ελλάδα, αλλά θα μπορούσε να ακούγεται πολύ δυνατότερα, όχι μόνο σε εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να υπάρχει ένας αντίλογος στους ‘τρεις λεβέντες’. Βεβαίως, η ΕΕ ξύπνησε αργά και οι άλλοι δυο έχουν ήδη ξεφύγει στους περισσότερους τομείς. Όμως, παραμένει μια ισχυρή και υπολογίσιμη δύναμη - μπορεί ακόμα να παίξει σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις, προωθώντας μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση της ΤΝ, με σεβασμό στην ιδιωτικότητα και τις αξίες πάνω στις οποίες στήθηκε η ΕΕ. Για αναλογιστείτε το παράδειγμα του ευρωπαϊκού κανονισμού GDPR – εκ των πραγμάτων έχει υιοθετηθεί πλέον παγκοσμίως κι αυτό θα μπορούσε να έχει συνέχεια, κι αλλού.
Ο Χρίστος Παπαδημητρίου υπογράμμισε, τις προάλλες, πως (για την ώρα, τουλάχιστον…) οι άνθρωποι παραμένουν ανώτεροι των μηχανών κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να διαφυλάξουμε, κόντρα στα όποια σχέδια περί του αντιθέτου. Είθε!
