Καθώς οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή μας επηρεάζουν ολοένα περισσότερο οριζόντια και αδιάκριτα τις εξελίξεις σε πλείστους όσους τομείς και δραστηριότητες, οι προσπάθειες απεξάρτησης της Ευρώπης από τις παντοδύναμες αμερικανικές BigTech, είναι πλέον όχι μόνο απολύτως δικαιολογημένες, αλλά και αναγκαίες, προκειμένου η ήπειρός μας να διατηρήσει -κατά το δυνατόν- τη διαδικτυακή αυτονομία της.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία η εντελώς πρόσφατη (17 Απριλίου) απόφαση της Επιτροπής να αναθέσει σε τέσσερις Ευρωπαίους παρόχους την προμήθεια ‘κρατικών υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους’ (βλέπε, sovereign cloud services) στα θεσμικά και λοιπά όργανα, αλλά και τους οργανισμούς της ΕΕ (με άλλα λόγια, στις ‘οντότητες’ της Ένωσης, όπως περιγράφονται επισήμως), για ποσό έως 180 εκ. ευρώ, στη διάρκεια των επόμενων έξι χρόνων.
Οι τέσσερις πάροχοι, που προκρίθηκαν στο πλαίσιο του σχετικού διαγωνισμού των Βρυξελλών, είναι οι ευρωπαϊκές εταιρείες Post Telecom με τους εταίρους της CleverCloud και OVHcloud, STACKIT, Scaleway, και Proximus, η οποία συνεργάζεται σ’ αυτό το project με τις S3NS (κοινοπραξία Thales και Google Cloud), Clarence και Mistral. Ο συγκεκριμένος διαγωνισμός στηρίζει τις ευρύτερες προσπάθειες της Επιτροπής να ενισχύσει τη διαδικτυακή κυριαρχία μας, (άλλωστε, βασική προϋπόθεση ήταν η σχεδόν σε απόλυτο βαθμό χρήση ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας), με την απόκτηση στρατηγικού ελέγχου σε βασικές τεχνολογίες και υποδομές.
Κάτι που δεν είναι απολύτως εξασφαλισμένο σήμερα, στις περιπτώσεις που αξιοποιούνται οι υποδομές και οι υπηρεσίες των γνωστών (πλην αμερικανικών, στο σύνολό τους) hyperscalers, οι οποίες χρησιμοποιούν μεν για τις ανάγκες των ευρωπαϊκών θυγατρικών τους τα πολλά data center τους που λειτουργούν πλέον στην ήπειρό μας, όπως ρητά προβλέπουν το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και οι αντίστοιχες Πράξεις, όμως παραμένουν ‘δέσμιες’ της αμερικανικής νομοθεσίας, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η διακοπή, πριν από κάμποσους μήνες, της δικτυακής σύνδεσης δικαστών-μελών του Διεθνούς Δικαστηρίου στη Χάγη στην οποία υποχρέωσε τους παρόχους, ο γνωστός για την εκδικητικότητά του ‘ένοικος’ του Λευκού Οίκου, ο οποίος θεώρησε ‘εχθρική πράξη’ κατά των ΗΠΑ (και του Ισραήλ) τα εντάλματα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου, εις βάρος του φίλου του πρωθυπουργού, Μπενζαμίν Νετανιάχου και του υπουργού Αμύνης, Γιοάβ Γκαλάντ. Έσπευσε, λοιπόν, να επιβάλει την τιμωρία των εμπλεκόμενων στην υπόθεση δικαστών, επικαλούμενος άρθρο της αμερικανικής νομοθεσίας, χωρίς να αφήσει το παραμικρό περιθώριο αντίδρασης στους hyperscalers.
Προφανώς, τέτοιες επεμβάσεις είναι μη αποδεκτές για τις Βρυξέλλες, όμως, η εξάρτηση από τις αμερικανικές BigTech είναι για την ώρα ο κανόνας. Έτσι, οι τέσσερις νέοι πάροχοι καλούνται να εκπληρώσουν οκτώ στόχους. Σ’ αυτούς περιλαμβάνονται στρατηγικές, νομικές, επιχειρησιακές και περιβαλλοντικές παράμετροι, καθώς και η διαφάνεια της αλυσίδας εφοδιασμού, η ανοικτότητα, η ασφάλεια και η συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ. Για να κριθούν επιλέξιμοι, βεβαίως, οι πάροχοι έπρεπε να διασφαλίζουν ότι τρίτα μέρη, εκτός ΕΕ, έχουν περιορισμένο έλεγχο επί των τεχνολογιών που χρησιμοποιούν και των υπηρεσιών που αυτοί παρέχουν.
Φυσικά, αυτή είναι μόνο η αρχή: η Επιτροπή, δικαίως, δεν επαναπαύεται αλλά συνεχίζει με επικαιροποιημένες εκδόσεις του πλαισίου για το sovereign cloud, οι οποίες περιλαμβάνουν -σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση- ειδικά κριτήρια για τη διενέργεια αξιολογήσεων σε θέματα κυριαρχίας, με στόχο τη διευκόλυνση και υποστήριξη των ενδιαφερομένων οντοτήτων. Στην ίδια ανακοίνωση γίνεται αναφορά και στα επόμενα μέτρα, στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου ‘Tech Sovereignty package’, το οποίο θα περιλαμβάνει την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για το Open Source, το Chips Act ΙΙ για τους ημιαγωγούς, τον Στρατηγικό Οδικό Χάρτη (Roadmap) για την Ψηφιοποίηση και την ΤΝ στην Ενέργεια, αλλά και την Cloud and AI Development Act (CADA).
Η τελευταία μάλλον χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, καθώς οι Βρυξέλλες πιστεύουν ότι η CADA θα εναρμονίσει, άμα τη ενάρξει ισχύος της, όλα όσα αφορούν στα θέματα κυριαρχίας με εκείνα των υπολογιστικών υπηρεσιών με τη χρήση ΤΝ (AI computing services), στο πλαίσιο της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Θεωρούν δε, ότι θα αυξήσει τις ευκαιρίες για νέες προσφορές υπηρεσιών sovereign cloud από τους παρόχους, με συμμετοχή τους και στους διαγωνισμούς του Δημοσίου, καθώς θα ανοίξει ο δρόμος για την είσοδο στην αγορά μιας νέας ‘φουρνιάς’ παρόχων, που έχουν μεν να παρουσιάσουν προϊόν, όμως για την ώρα διστάζουν, αναμένοντας πρώτα να ‘ξεκαθαρίσει το τοπίο’, όσον αφορά στο κανονιστικό πλαίσιο.
